Posle osam decenija, istraživači su uspeli da pronađu olupinu japanskog brodaHofuku Maru, na kojem je 1944. godine poginulo više od 1.000 britanskih i holandskih ratnih zarobljenika. Istraživači su pronašli brod u vodama kod filipinske provincije Zambales koristeći vojne arhive, sonarska snimanja i tehnička ronjenja.
Tragedija se dogodila 21. septembra 1944. godine, kada je Hofuku Maru plovio kroz Južno kinesko more kao deo japanskog konvoja. U njemu se nalazilo se oko 1.200 savezničkih ratnih zarobljenika, dok su američki avioni, ne znajući da se na neobeleženom brodu nalaze zarobljenici, ispalili četiri torpeda, od kojih je jedan pogodio metu. Brod se prepolovio i potonuo za svega nekoliko minuta.
Preživelo je samo oko 200 iscrpljenih i bolesnih zarobljenika, dok je tačna lokacija olupine decenijama ostala nepoznata.
Do otkrića je došla organizacija Hellships Memorial Foundation, uz podršku Holandske agencije za kulturno nasleđe i Discovery Channel-a. Istraživači su najpre analizirali japanske i američke vojne dokumente, a ključni trag pronađen je u digitalizovanom japanskom izveštaju iz juna 2025. godine, koji je sadržao mapu i vremensku liniju napada na konvoj.
Podaci su zatim upoređeni sa američkim vojnim izveštajem sa nosača aviona USS Bunker Hill, što je omogućilo istraživačima da preciznije odrede mesto olupine. Ispostavilo se da se olupina nalazi 48 kilometara dalje od lokacije na kojoj se godinama pretpostavljalo da je brod nestao.
Prvo sonarsko snimanje i probno ronjenje obavljeni su krajem 2025. i početkom 2026. godine. Na dubini od oko 50 metara ronioci su pronašli olupinu, ali je njenu identifikaciju otežavao sloj vulkanskog pepela koji se taložio još od erupcije vulkana Pinatubo 1991. godine.
Kasnije su pomorski arheolog Kalvin Majers i stručnjak za podvodno snimanje Evan Kovaks napravili stotine fotografija olupine. Korišćenjem fotogrametrije izrađen je detaljan 3D model broda, koji je potom upoređen sa originalnim nacrtima Hofuku Maru iz 1919. godine.
Dimenzije broda, raspored jarbola i teretnih prostora, kao i činjenica da je olupina prepolovljena, poklapaju se sa istorijskim zapisima. Holandska agencija za kulturno nasleđe saopštila je da je pronađena olupina "gotovo sigurno" Hofuku Maru.
Hofuku Maru bio je jedan od 56 japanskih brodova poznatih kao "brodovi pakla", kojima je tokom Drugog svetskog rata prevoženo više od 62.000 savezničkih ratnih zarobljenika. Ti brodovi nisu bili obeleženi, zbog čega su ih savezničke snage često greškom napadale, ne znajući da se u njima nalaze njihovi vojnici.
Uslovi na brodu bili su katastrofalni. Oko 1.000 britanskih i 250 holandskih zarobljenika bilo je smešteno u dva tesna skladišta, gde su morali da leže na smenu. Svaki čovek dobijao je manje od litar vode dnevno, a mnogi zbog iscrpljenosti nisu mogli ni da odu do toaleta.
Preživeli britanski oficiri kasnije su tokom suđenja za ratne zločine u Singapuru opisali užasne uslove na brodu. Ispričali su da su zatvorenici često jeli obroke svega nekoliko metara od tela preminulih saboraca, dok je više od jedne trećine ljudi pred isplovljavanje bilo toliko iscrpljeno da nije moglo samostalno da hoda.
Tokom ronjenja istraživači su na palubi pronašli i ljudske ostatke, ali nisu ulazili u unutrašnjost broda. Kako ističu, Hofuku Maru predstavlja ratnu grobnicu i iz poštovanja prema žrtvama neće biti iskopavan.
Tačne koordinate olupine nisu objavljene kako bi lokalitet ostao zaštićen od neovlašćenih poseta i mogućeg pljačkanja, prenosi CNN.